MTMD Dergi | Sayı: 2 | Nisan-Mayıs-Haziran'2018

’ l ı yı l ların sonunda Çin’in yüksek hacimli ve ucuz üretim modeli sebebiyle tüm dünyada ticaret hacmi daha önce hiç görül- memiş şekilde arttı. Yüksek ticaret hacmi sonucu ortaya çıkan para da faizler düşük olduğu için bankalar yerine ya yeni reel yatırımlara ya da gayrimenkul yatırımlarına yöneldi. İkincisi için de en güvenli liman ola- rak ABD görüldü. Bu vesileyle ABD’de neredeyse herkese krediler (mort- gage) tahsis edildi, birçok kişi birden fazla emlak sahibi oldu. Faizlerin hep düşük seyredeceğini düşünen ve bu sebeple ederinden yüksek değerlere kredi yükümlülüğü altına giren de- vasa bir emlak piyasası oluşmuştu. 2004 yılında ABD’de %1 olan faiz oranı 2006’da %5’lere geldi. Bu du- rum bir yandan kredi yükümlülüğü altına girmiş vatandaş için maliyet- lerine yükselmesine sebep olurken, diğer taraftan cebinde parası olanı emlak piyasası yerine mevduata yö- neltti. Yükselen kredi borcunu öde- mekte zorlananlar gayrimenkulünü elinden çıkarmaya çalıştı, başara- madı. Fiyatlar düştü, balon patladı. Kriz tüm dünyayı sardı. AB ülkeleri de benzer bir problemle karşılaşmamak için tedbirler aldı. FED ateşi söndür- mek için 2008 yılında faizleri %0,25’e kadar düşürdü. Ancak düşük faiz ve ABD ekonomisine olan güvensizlik se- bebiyle dolaşımda olan para kendine yeni bir yön bulmalıydı. Bol Getirili Türkiye Cumhuriyeti 2009’a gelindiğinde ABD ve AB ülkele- rinde durgunluk yaşanırken, Brezilya, Rusya, Çin, Hindistan ve Türkiye’de büyüme rakamları hala yüksekti. Üstelik Çin ve Hindistan reel sek- tör yoluyla büyüyordu. İnsanlar ge- nel olarak tasarruf etmek yerine har- camayı tercih ediyordu. Türkiye’de o zamanlar faiz oranı %13 seviyelerin- deydi ve yabancı fonların tercih et- tikleri ülkelerin başında Türkiye geli- yordu. Hem faiz yüksek (ABD’ye göre), hem de TL USD karşısında yaklaşık 7 senedir aynı seviyelerdeydi. Yani 1.000 USD getiriyorsunuz, TL’ye dö- nüyorsunuz. 1.500 TL’ye bir yıl sonra 195 TL alıyorsunuz. Tekrar USD’ye dö- nüyorsunuz, 1.130 USD’yle ABD’ye dö- nüyorsunuz. ABD’de tutsaydınız 1.003 USD’niz olacaktı. Sonuçta o kadar çok döviz geldi ki Türkiye’ye TL de- ğerlendi, 2010’da 1,40 TL/USD’nin al- tını gördü. Bol döviz gelen Türkiye’de paranın gi- deceği yer olarak inşaat sektörü se- çildi, çünkü en hızlı istihdam orada sağlanırdı. Paranın bir miktarı kamu yatırımlarına (otoyol, köprü, demir- yolu, hastane, stat, vb.) aktarıldı. Kalanı bankalar aracılığıyla vatan- daşa. 2009 yılında konut kredisi oran- ları %10’lara kadar geriledi. Birçok kişi ihtiyacı olmasa da ikinci, üçüncü ko- nutunu aldı. Konut piyasası canlandı, Dünya Ekonomisinin Türk Şirketlerine Etkisi ve Dengeli Nakit Akışının Önemi 90 İnanç D. Gürsoy Endüstri Mühendisi Genel Müdür Yardımcısı, Sönmez Metal A.Ş. 44 E-DERGİ • SAYI 2 finans