MTMD Dergi | Sayı: 2 | Nisan-Mayıs-Haziran'2018

Bir uyuşmazlığın tahkimde çözümlenebilmesi için taraflar arasında bir tahkim anlaşması bulunması gerekir. Tahkim anlaşması, tarafların aralarındaki esas sözleşmeye (inşaat sözleşmesi, satım sözleşmesi gibi) koyacakları bir hükümle yapılabileceği gibi ayrı bir sözleşme ile de yapılabilir. Tahkim anlaşmasında tarafların, aralarındaki uyuşmazlığı tahkimde çözme iradelerini açık, net, tereddütsüz bir şekilde ortaya koymaları çok önemlidir. Yargıtayımız, aynı anda hem mahkemeleri yetkilendiren hem de tahkim yolunu öngören anlaşmaları geçersiz kabul etmektedir. Öte yandan vekil veya temsilci araclığıyla akdedilen sözleşmelerde de dikkatli olunması gerekmektedir. Zira hukukumuzda, vekil veya temsilcinin açık yetki verilmedikçe müvekkili adına tahkim anlaşması yapamayacağı 1 ; yaparsa tahkim anlaşmasının geçersiz olacağı öngörülmüştür. Dünyada uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenmesi için hizmet veren çeşitli kurumlar bulunmaktadır. Taraflar da bir tahkim kurumunun kurallarına tabi olarak tahkim yargılamasının yürütülmesini yani “kurumsal tahkimi” tercih edebilir. Bu durumda tahkim yargılaması yine hakemlerce yürütülür ve hakemler tarafından uyuşmazlık karara bağlanır; ancak kurum, tahkim yargılamasına nezaret eder ve kurallarında düzenlenen görevleri yerine getirir. Bunun sonucunda öngörülebilir, disiplinli ve etkin bir tahkim yargılaması sağlanır. Hakem atanması veya tahkim süresi uzatımı gibi konularda kısa süre içinde sağlıklı bir destek sunulur. Taraflar ve hakemler, Sekretarya’nın hizmetlerinden faydalanır. İstanbul Tahkim Merkezi İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC), İstanbul Finans Merkezi projesi kapsamında 6570 sayılı Kanun 2 uyarınca kurulmuş; tahkim ve arabuluculuk hizmeti sunan bağımsız ve tarafsız bir kurumdur. ISTAC, 26 Ekim 2015 tarihinde ISTAC Tahkim ve Arabuluculuk Kurallarının 3 yürürlüğe girmesiyle faaliyete başlamıştır. 18 Aralık 2015 tarihinde ilk davasını kaydeden ISTAC’ta, bugün için dava sayısı 20’ye ulaşmıştır 4 . Bu davalardan 12’si sonuçlanmış olup; 8’i ise görülmektedir. İstanbul Üçüncü Havalimanı finansman sözleşmesi ve KKTC-TR arasındaki Su Temini Projesi gibi büyük projelerde ISTAC kullanılmıştır. 2016/25 sayılı Başbakanlık Genelgesi 5 uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarına ulusal ve uluslararası sözleşmelerinde ISTAC’ı kullanmaları tavsiye edilmiştir. Kamu İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yapılan değişiklik 6 ile kamu ihale sözleşmelerinden doğacak uyuşmazlıkların, ISTAC Tahkim Kuralları uyarınca çözümlenebilmesinin önü açılmıştır. Böylelikle Yapım İşleri İhaleleri dahil, 19.01.2018 ve sonrasında yapılan ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde ISTAC Tahkimi kullanılabilmektedir. İstanbul Tahkim Merkezi Kuralları Uyarınca Tahkim ISTAC Tahkim Kuralları, uluslararası standartlarda en iyi uygulama örnekleri sunan uygulamacıların aşina olduğu modern tahkim kuralları gözetilerek hazırlanmıştır. Bu Kurallar, ticari uyuşmazlıkların çözümünde tarafların en temel beklentileri olan hızlı, pahalı olmayan, etkin ve adil çözüm ihtiyaçlarına cevap vermektedir. ISTAC, Türk hukukuna ilk defa “Seri Tahkim” (Fast Track Arbitration) yolunu getirmiştir. Seri tahkimde, değeri 300.000 Türk Lirasının altındaki uyuşmazlıklar, Tek Hakem tarafından 3 ay içerisinde sonuçlandırılmaktadır. Taraflar, daha yüksek miktardaki uyuşmazlıkların da seri tahkimde çözümlenmesini kararlaştırabilir. Özellikle mahkemelerdeki uzun dava süreçleri göz önüne alındığında seri tahkim çok önemli bir imkân sunmaktadır. ISTAC’ta seri tahkime tabi olmayan uyuşmazlıklar ise 6 ay içinde çözüme kavuşturulur. Bu sürenin, tarafların anlaşması veya Divan kararıyla uzatılması her zaman mümkündür. Yargılamada hızı ve disiplini sağlayabilmek için ISTAC Tahkim Kurallarında “Usuli Zaman Çizelgesi” öngörülmüştür. Dosya, hakeme havale edildiğinden hakem/ hakemler ve taraflar bir araya gelerek yargılamadaki aşamaların (dilekçelerin sunulması, duruşma, duruşma sonrası beyanlar gibi…) hangi tarihte gerçekleşeceğini belirler. Yargılama ile ilgili her aşama 1 Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.74; Türk Borçlar Kanunu m.504. 2 RG. 29/11/2014-29190. 3 ISTAC Tahkim ve Arabuluculuk Kurallarının Türkçe ve İngilizce versiyonlarına www.istac. org.tr adresinden ulaşılabilinir. 4 26 Ekim 2015-1 Mart 2018 tarihleri arasındaki ISTAC dava istatistikleri için bkz. https://istac. org.tr/uyusmazlik-cozumu/dava-istatistikleri/. 5 RG. 19/11/2016-29893. 6 RG. 30/12/2017-30286 (Mükerrer). 56 E-DERGİ • SAYI 2 hukuk - mevzuat