MTMD Dergi | Sayı: 4 | Ekim-Kasım-Aralık'2018

İran ve doğu müziklerini Kitabü’l-Mûsikîü’l Kebîr kitabında, Aristo ve Pisagor’u da El Methal Fi’l- Musiki eserinde anlatmıştır. 10. yüzyılda İbn-i Sina “Cevâmi’l-İlmi’l-Mûsıkî kitabını yazmıştır. 13. yüzyıl Saffıyettin Urmevi Şerefiye, 15. yüzyıl Abdülkadir Meragi Makasıdu’l Elhan kitabı II. Murad için yaptığı çalışması Türk müziği için önemli bir bilimsel eserdir. 1944 yılında önemli matematikçi Ord. Prof. Salih Murat Uzdilek “İlim ve Musiki” kitabında matematiksel olarak Suphi Ezgi ve H. Sadettin Arel’in Türk müziğinin 24 doğal sesten oluştuğunu bilimsel olarak hesaplamıştır. Matematiksel hesaplarla güzel müzik yapılabilir mi? Estetiğin mimaride ve resimde altın oranla ifade edildiği bilinen bir gerçektir. Leonardo Fibonacci (1175-1240) bir İtalyan matematikçisidir. Matematik biliminde önemli çalışmaları olmuştur. Ancak en çok “tavşan çiftliği” problemi ile meşhur olmuştur. Probleme göre; bir çift tavşan var ve bir ay geçtikten sonra her yeni çift tavşan bir çift tavşan doğuruyor. Kaç ay sonra kaç çift tavşan olur. Sonuçta karşımıza şu şekilde bir seri çıkar; 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987... Seriye bakacak olursak, son iki sayının toplamı bize bir sonraki sayıyı vermektedir. Burada bizim için önemli olan orandır. Dikkat edilecek olursa iki ardışık sayının oranı (küçük sayının büyük sayıya oranı) aynı sayıya yakınsamaktadır. Fi sayısı 0,61803398.... Bu oran resimde, mimaride ve müzikte çeşitli dönemlerde “altın oran” olarak kullanılmıştır. J. S. Bach, Mozart, Beethoven, Bela Bartok’un çok iyi matematik bildikleri ve altın oranı kompozisyonlarında kullandıkları söylenmektedir. Batı müziğinde bir oktav 12 sesten oluşmaktadır. Bach dönemine kadar müzikler, doğal aralıklı olarak perdelenmiş müzik aletleri ile seslendiriliyordu. İnsanların ses aralıkları farklı olduğu için, her eseri seslendiremiyorlardı. Bach döneminde, matematikte logaritmanın bulunuşuyla perdelerin frekansları eşit aralıklı olarak hesaplanması mümkün olmuş ve eşit aralıklı (tampere) sisteme akortlu müzik aletleri yapılmaya geçilmiştir. Batı müziğinin melodi imkânları sınırlansa da çok sesliliğin gelişimine büyük katkılar sağlamıştır. 42 E-DERGİ • SAYI 4 içimizden biri